عوارض جوشکاری آرگون

مقدمه
جوشکاری آرگون یا همان جوشکاری TIG (Gas Tungsten Arc Welding – GTAW) بهعنوان یکی از دقیقترین و تمیزترین روشهای اتصال فلزات شناخته میشود. این فرآیند از گاز آرگون بهعنوان محافظ استفاده میکند تا از ورود اکسیژن و نیتروژن به ناحیه جوش جلوگیری شود. با وجود مزایای بسیار زیاد آن، عوارض جوشکاری آرگون موضوعی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته ولی برای سلامت جوشکاران اهمیت بالایی دارد.
در این مقاله بهطور جامع به بررسی تمامی عوارض جوشکاری آرگون، از جمله خطرات گازها، پرتوهای نوری، دودها، مشکلات تنفسی و پوستی، و همچنین روشهای کاهش ریسک میپردازیم.
جوشکاری آرگون چیست و چرا استفاده میشود؟
جوشکاری آرگون فرآیندی است که در آن از یک الکترود تنگستن غیرمصرفی برای ایجاد قوس الکتریکی استفاده میشود. این قوس، فلز پایه را ذوب میکند و در صورت نیاز، از سیم جوش نیز بهره گرفته میشود. گاز آرگون بهعنوان محافظ اطراف منطقه جوش، از آلودگی جوش جلوگیری میکند.
کاربرد گسترده این روش در صنایع هوافضا، پزشکی، خودروسازی و ساخت تجهیزات استیل ضدزنگ بهدلیل کیفیت بالای جوش آن است. اما همانقدر که این روش تمیز و دقیق بهنظر میرسد، اگر اصول ایمنی رعایت نشود، میتواند پیامدهای جدی برای سلامتی جوشکار ایجاد کند.
عوارض جوشکاری آرگون: چرا نادیده گرفتن آن خطرناک است؟
اغلب کاربران به اشتباه تصور میکنند که چون جوشکاری TIG دود یا پاشش زیادی ندارد، خطر آن کمتر است. در حالیکه بسیاری از عوارض جوشکاری آرگون از نوع مزمن و تدریجی هستند. در ادامه، مهمترین آنها را بررسی میکنیم:
۱. گاز آرگون و خطرات تنفسی
آرگون گازی بیبو، بیطعم و بیرنگ است، اما در فضاهای بسته میتواند بسیار خطرناک باشد. این گاز اکسیژن را جابهجا میکند و میتواند باعث خفگی شود، بدون آنکه فرد متوجه شود. در صورت نشت زیاد آرگون در محیطهای بدون تهویه، کاهش سطح اکسیژن در خون، بیهوشی ناگهانی یا حتی مرگ اتفاق میافتد.
علائم کمبود اکسیژن:
سردرد و گیجی
افزایش ضربان قلب
تنفس سریع یا بریده
بیحسی دست و پا
از دست رفتن هوشیاری
راهکار:
استفاده از سیستم تهویه صنعتی، هشداردهندههای نشت گاز و کار در محیطهای باز یا نیمهباز از مهمترین اقدامات پیشگیرانه است.
۲. پرتوهای فرابنفش و مادون قرمز
قوس الکتریکی در جوشکاری آرگون، پرتوهای فرابنفش (UV) و مادون قرمز (IR) بسیار شدیدی تولید میکند. تماس پوست یا چشم با این پرتوها، سوختگیهای شدید، التهاب پوست و آسیب قرنیه (آفتابسوختگی چشم) را بهدنبال دارد.
خطرات برای چشم:
التهاب قرنیه (چشم جوش)
تاری دید موقت یا دائم
درد و اشکریزش شدید
برای پوست:
قرمزی و سوختگی مانند آفتابسوختگی
خشکی، تاول و پوستهپوسته شدن
راهکار:
استفاده از ماسک جوشکاری با فیلتر UV، عینک ایمنی، لباس بلند، دستکش و نقاب محافظ الزامی است.

گردنه WP17
0 تومان
تنگستن قرمز دلتا
60,000 تومان – 2,800,000 تومانPrice range: 60,000 تومان through 2,800,000 تومان
گردنه WP20
0 تومان
کولت بادی WP24
0 تومان
تنگستن مشکی دلتا
85,000 تومان – 145,000 تومانPrice range: 85,000 تومان through 145,000 تومان
۳. تولید گازهای سمی و دودهای فلزی
برخلاف ظاهر بیخطر، حین جوشکاری آرگون ترکیبات سمی منتشر میشود، مخصوصاً زمانیکه روی فلزاتی مانند فولاد ضدزنگ، آلومینیوم، یا تیتانیوم کار میشود. ترکیب گاز آرگون با گرمای زیاد ممکن است سبب ایجاد اکسیدها و بخارات فلزی خطرناک شود.
مهمترین آلایندهها:
اکسید نیتروژن
ازن (O₃)
بخارات فلزاتی مثل کروم، نیکل و منگنز
اثرات کوتاهمدت:
گلودرد، سرفه و تحریک چشم
سرگیجه و تنگی نفس
اثرات بلندمدت:
آسیب به ریهها
افزایش احتمال ابتلا به سرطان ریه (در صورت مواجهه با کروم ششظرفیتی)
راهکار:
ماسکهای تنفسی فیلتردار مخصوص جوشکاری، تهویه موضعی، و استفاده از دستگاههای مکنده دود از جمله اقدامات مؤثر هستند.
۴. عوارض عصبی و روانی
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض بخارات منگنز و سایر فلزات ممکن است سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد. این وضعیت بهنام «منگانیسم» شناخته میشود.
علائم آن شامل:
لرزش دستها
کاهش تمرکز
اختلال در خواب
بیحسی و ضعف عضلات
راهکار:
کنترل محیط کار از نظر تهویه و محدود کردن ساعات جوشکاری مداوم، به کاهش این خطر کمک میکند.
۵. اختلالات باروری و آسیب به جنین
مطالعات نشان دادهاند که برخی از ترکیبات سمی در دودهای جوشکاری آرگون ممکن است به دستگاه تناسلی آسیب برسانند. مردان در معرض خطر کاهش کیفیت اسپرم هستند و در زنان، خطر بروز ناهنجاریهای جنینی افزایش مییابد.
توصیه:
افراد باردار یا افرادی که قصد فرزندآوری دارند، باید تا حد امکان از مواجهه با محیطهای جوشکاری آلوده دوری کنند.
۶. عوارض پوستی طولانیمدت
قرار گرفتن مکرر در معرض پرتوهای UV حتی از روی لباس نازک نیز میتواند موجب تغییر رنگ پوست، لکهای دائمی یا حتی افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست شود.
پیشگیری:
استفاده از لباسهای ضخیم و مخصوص جوشکاری (ضد UV)، ضدآفتاب صنعتی برای نواحی باز و تعویض منظم لباسهای آلوده توصیه میشود.
۷. اثرات صوتی و شنوایی
صدای قوس جوشکاری ممکن است در برخی شرایط از ۸۵ دسیبل بیشتر باشد. قرار گرفتن طولانی در این محیط بدون محافظ گوش، باعث افت شنوایی دائم یا وزوز گوش میشود.
راهکار:
استفاده از گوشی محافظ صدا یا ایرپلاگهای مخصوص صنعتی در محیطهای پرسروصدا ضروری است.
نکات ایمنی برای کاهش عوارض جوشکاری آرگون
برای جلوگیری از عوارض جوشکاری آرگون باید مجموعهای از اقدامات همزمان رعایت شود:
تهویه مناسب: استفاده از فن، مکنده دود و تهویه طبیعی یا صنعتی
لباس و تجهیزات محافظ: ماسک جوشکاری، لباس ضخیم، عینک، دستکش، کفش ایمنی
آموزش صحیح: یادگیری روشهای ایمن کار، تشخیص علائم اولیه خطر و واکنش سریع
بررسی منظم سلامت: چکاپهای دورهای تنفسی، بینایی و عصبی برای جوشکاران حرفهای
مدیریت زمان کار: پرهیز از جوشکاری طولانیمدت بدون استراحت کافی
آیا جوشکاری آرگون خطرناکتر از سایر روشهاست؟
در مقایسه با جوشکاری قوسی (MMA) یا گازی (اکسیاستیلن)، جوشکاری آرگون بهظاهر تمیزتر و بیخطرتر است. اما این تمیزی ظاهری باعث میشود برخی از جوشکاران از محافظت غافل شوند. در واقع، بسیاری از عوارض جوشکاری آرگون بهدلیل نادیدهگرفتن اصول ایمنی یا کار در محیطهای بسته و بدون تهویه مناسب ایجاد میشوند.
جمعبندی
جوشکاری آرگون بهدلیل دقت و کیفیت بالا، در صنایع مدرن جایگاه ویژهای دارد. اما غفلت از نکات ایمنی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد. عوارض جوشکاری آرگون ممکن است بهصورت خاموش و تدریجی ظاهر شوند، اما در صورت بیتوجهی، سلامت جسم و حتی زندگی فرد را تهدید میکنند. رعایت استانداردهای ایمنی، آموزش صحیح و استفاده از تجهیزات محافظ، بهترین راه برای بهرهبرداری ایمن از این فناوری قدرتمند است.
